Değerler Eğitimi

Söz Sanatları (Edebi Sanatlar) 2. Bölüm

Genel
06.10.2018
906

Edebi Sanatlar

Edebi Sanatlar devamı. Bu bölümde ise yine bir çok Edebi Sanatlarbulunmaktadır.

8. Hüsni Talil (Güzel Neden Gösterme)

Gerçek nedeni herkes tarafından bilinen bir olayı daha güzel bir nedene bağlayarak anlatma sanatıdır.

Ateşten kızaran bir gül arar da
Gezer bağdan bağa çoban çeşmesi

Ey sevgili sen bu ilden gideli
Yaprak döktü ağaçlar, coştu gökyüzü

9.Mübalağ

Bir durumu, nesneyi, varlığı olduğundan daha az veya fazla göstermeye mübalağa denir.

Dağda yaprak kalmadı
Yarama bağlamaktan

Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın
Gömelim gel seni desem tarihe sığmazsın

10. İstifham

Cevap almak için değil de dikkat çekmek için soru şeklinde söyleme sanatıdır.

Hani Yunus Emre ki kıyında geziyordu?
Hani ardına çil çil kubbeler serpen ordu?
Nerede kardeşlerin cömert Nil yeşil Tuna?
Giden şanlı akıncı, ne gün gider yurduna?

11. Tezat

Söz Sanatları bir tanesi de tezattır. Zıtlık ilişkisi içinde olan kavramları, hayalleri, düşünceleri bir araya getirme sanatıdır. Aynı varlığın birbirine zıt iki yönü bir arada ifade edilir veya birbirine zıt iki varlık veya kavram arasında ilgi ve benzerlik kurulur. Dil bilgisi bakımından zıt olan kavram ve sözcükleri bir arada kullanmak sadece tezattır; tezat sanatı değildir.

Kanı ol gül gülerek geldiği demler şimdi
Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz
(Mahir Baba)

13. Tekrir

Anlatımı çekici kılmak için bazı sözcüklerin veya sözcük gruplarının cümle içinde veya arka arkaya gelen cümlelerde tekrarlanmasıyla yapılan edebi sanattır.

Bu yağmur, bu yağmur, bu kıldan ince
Nefesten yumuşak yağan bu yağmur
Bu yağmur, bu yağmur bir gün dinince
Aynalar yüzümü tanımaz olur
(Necip Fazıl).

14. Telmih

Herkesçe bilinen bir kişi, bir olay veya inanışa şiirde işaret etme sanatına telmih denir.

Gözyaşı döksem Nuh tufanına denk

Vefasız Aslı’ya yol gösteren bu
Kerem’in sazına cevap veren bu

15. Tenasup

Şiirde anlamca ve çeşitli yönlerden ilgili olan sözcükleri bir arada kullanma sanatıdır.

Saki aşk şarabı sundu kadehte
Gül bülbüle gazel eyledi

Birinci dizede söylenen birkaç sözcüğün tenasüplü veya tezatlı olanlarını ikinci dizede kullanma sanatıdır.
Aşağıdaki birinci örnek “leff ü neşr-i müretteb”e (düzenli, simetrik), ikincisi ise “leff ü neşr-i müşevveş”
e (çapraz veya karışık) örnektir:
***
Ârızın yadıyla nemnâk olsa müjgânım nola
Zâyi olmaz gül temennasıyla vermek hâra su
***
Gülşene nergis ü gül hayli letâfet verdi
Şimdi açıldı dahi yüzü gözü gilzârın

16. Terdid

Sözü, karşısındakini merakta bırakacak, ilerisininne olacağını sezdirmeden sürdürdükten sonra, beklenmedik
ve çarpıcı bir şekilde sonuca bağlamaktır.

Geldiler beklenen çiftler ormana
Duruyor iki genç, ne hoş, yan yana
Bir kurşun kadına bir de çobana
Çınlasın yıllarca orman be Ali

17. Cinas

Ses bakımından (okunuş ve yazılışları) aynı veya  birbirine çok yakın; fakat anlamları ayrı olan sözcüklerin bir arada kullanılmasına cinas denir. Genellikle cinaslı kafiye olarak kullanılır. Sesteş sözcükler cinas için en uygun olanlardır.

Gayet çoktur değil benim yaram az
Bana yardan gayrı cerrah yaramaz

Neden kondun a bülbül
Kapımdaki asmaya
Ben yarimden geçmezem
Götürseler asmaya

18. Aliterasyon

Bir mısrada veya cümlede aynı sesin veya hecenin tekrar edilerek ahenk sağlanması sanatıdır.

Dest-busi arzusuyla ölürsem dostlar
Kuze eylen toprağım sunun anınla yare su
Not: Bu arada kırmızı renkle yazılan seslere de dikkat.

19. Akrostiş

Her dizenin ilk harfini, yukarıdan aşağıya doğru okunduğunda bir sözcük çıkacak şekilde düzenlemektir.

Varolan bir sen, bir ben, bir de bu bahar
Elden ne gelir ki? Güzelsin, gençliğin var
Dünyada aşkımız ölüm gibi mukaddes
İnan ki bir daha geri gelmez bu günler
Âlemde bu andır bize dost esen rüzgâr
(Cahit Sıtkı Tarancı)

VEDİA

Edebi Sanatlar

20. Leb Değmez

Dudakların birleşmeyeceği şekilde harfler seçilerek şiir söylemektir. Halk edebiyatında başvurulan bir sanattır. Şiirde dudak ünsüzleri b, m, p, v kullanılmaz.

Tarik-i aşka gir ehl-i Hüdâ ol
Gönül gel layık-i her itilâ ol
Dilersen dehrde âzâde serlik
Gurur-i câhı terk eyle gedâ ol

Benzetme, Hüsnü Talil  ve Diğerleri İçin devamı için TIKLAYIN

Söz Sanatları (Edebi Sanatlar) 1. Bölüm

Şiir Nedir, Şiir ile İlgili Özlü Sözler

Hikaye Nasıl Yazılır, Hikayenin Özellikleri

Roman nedir, roman türleri nelerdir:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.